Đau thận gây ra bởi chấn thương, suy yếu hoặc nhiễm trùng ở thận. Các cơn đau thận có thể âm ỉ, đau nhói hoặc mãnh liệt tùy thuộc vào nguyên nhân chính.

Thận là một cơ quan trong cơ thể với hình dáng giống hạt đậu, nằm hai bên cột sống, chịu trách nhiệm lọc máu và duy trì cân bằng dịch cũng như chất điện giải trong cơ thể.

Đôi khi, đau thận còn bị nhầm lẫn với đau lưng nhưng cơn đau này cho cảm giác đau sâu hơn, vị trí đau nằm ở vùng lưng phía trên, gần với xương sườn.

Đau thận có thể phân loại thành đau một bên (do một quả thận bị ảnh hưởng) hay đau cả hai bên (cả hai thận đều bị tổn thương). Từ đó, bác sĩ có thể xác định nguyên nhân gây đau là tại thận (xảy ra vấn đề bên trong thận), trước thận (liên quan đến một cơ quan nằm trước thận) hay sau thận (liên quan đến tắc nghẽn hay rối loạn ở dưới thận).

Nguyên nhân gây đau thận

Các nguyên nhân gây đau thận rất nhiều, có thể là nhiễm trùng, chấn thương, tắc nghẽn hoặc có sự tăng trưởng quá mức.

Nhiễm trùng thận

Nhiễm trùng thận, hay còn gọi là viêm bể thận, thường được gây ra bởi vi khuẩn và có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai quả thận. Viêm bể thận cấp tính thường bùng phát đột ngột, nghiêm trọng. Trong khi các trường hợp nhẹ hơn, thường tái phát nhiều lần gọi là viêm bể thận mạn tính. Nhiễm trùng ở thận thường do lan ra từ đường tiết niệu dưới, bao gồm niệu quản, bàng quang, niệu đạo.

Viêm bể thận cấp tính thường phát triển trong khoảng 2 ngày, xuất hiện các triệu chứng như:

  • Đau thận một bên hoặc cả hai bên
  • Sốt cao (hơn 39ºC)
  • Cảm thấy ớn lạnh
  • Buồn nôn, nôn mửa
  • Mệt mỏi
  • Hay nhầm lẫn
  • Đi tiểu thấy đau hoặc rát (khó tiểu)
  • Nước tiểu đục hay có mùi tanh
  • Phát hiện có máu trong nước tiểu
  • Đi tiểu thường xuyên hơn (tiểu gấp)

Viêm bể thận mạn tính thường ít bùng phát mạnh mẽ, một số trường hợp còn không xuất hiện triệu chứng gì. Nếu các triệu chứng phát triển, chúng có thể gây đau âm ỉ ở sườn, kèm theo khó chịu và sốt nhẹ.

Chấn thương thận

Chấn thương ở thận được gây ra bởi một lực tác động hoặc các vết thương xuyên vào cơ thể làm rách 1 hoặc cả 2 quả thận. Thực tế, có 10% các chấn thương ở vùng bụng sẽ dẫn đến tổn thương thận. Trong đó, tai nạn giao thông, các chấn thương thể chất hay té ngã nghiêm trọng chiếm phần lớn nguyên nhân.

Tuy nhiên, các tổn thương này không phải lúc nào cũng thể hiện triệu chứng quá mức. Đôi lúc, bạn có thể cảm thấy đau, thường là đau âm ỉ, hay thậm chí không có bất kỳ dấu hiệu bầm tím nào khi chấn thương. Thế nhưng, bạn sẽ thấy đau nếu dùng tay chạm vào khu vực thận.

Các triệu chứng đặc trưng khác có thể bao gồm sốt, tiểu ra máu, không thể đi tiểu (bí tiểu), giảm tỉnh táo, nhịp tim nhanh và đau bụng, sưng.

Tắc nghẽn thận

Tắc nghẽn thận có thể xảy ra tại thận hoặc là kết quả của tắc nghẽn đường tiết niệu. Các nguyên nhân dù tại thận hay sau thận đều có khả năng gây đau một bên hoặc cả hai bên thận. Khi có tắc nghẽn xảy ra ở hạ lưu bàng quang hay niệu đạo sẽ có xu hướng tác động đến thận.

Tình trạng trên còn được gọi là bệnh niệu quản tắc nghẽn, nguyên nhân có thể là:

  • Sỏi thận
  • Sỏi bàng quang
  • Nhiễm trùng đường tiết niệu
  • Tăng sản tuyến tiền liệt lành tính
  • Mang thai
  • Đặt ống thông dài hạn
  • Xuất hiện huyết khối (cục máu đông) ở tĩnh mạch thận
  • Bàng quang bị yếu do yếu tố thần kinh
  • Ung thư bàng quang, cổ tử cung, đại trực tràng, tuyến tiền liệt hoặc tử cung
  • Trào ngược bàng quang niệu quản (nước tiểu chảy ngược vào thận)

Khi tắc nghẽn ở thận xảy ra vì bất kỳ lý do gì, thận bắt đầu sưng lên, còn gọi là thận ứ nước. Bạn sẽ cảm thấy các triệu chứng như đau ở sườn, háng hoặc bụng bên; sốt, khó tiểu, bí tiểu và buồn nôn.

Sỏi thận thường gây ra cảm giác đau nhiều nhất, cơn đau tập trung ở sườn rồi tỏa ra vùng bụng, háng theo từng cơn. Những nguyên nhân khác gây ra những cơn đau ít hơn nhưng nếu tắc nghẽn không được điều trị, có thể dẫn đến sốt, đổ mồ hôi, ớn lạnh, nôn mửa, tiểu ra máu và lượng nước tiểu giảm.

Khối u thận hoặc u nang

Các khối u này thường không gây đau cho đến khi chúng tiến triển lớn hơn hoặc lan rộng ra. Ba sự tăng trưởng bất thường phổ biến nhất là:

  • U tuyến thận (adenoma): một khối u lành tính có thể phát triển đến một kích thước đáng kể
  • Ung thư tế bào biểu mô thận: loại ung thư này thường bắt đầu ở ống thận
  • Bệnh thận đa nang: một rối loạn di truyền trong đó các u nang lành tính, chứa đầy chất lỏng sinh sôi khắp thận

Nhìn chung, các khối u thận, dù là lành tính hay ung thư, đều không gây đau đớn cho đến khi kích thước của chúng làm tổn hại đến cấu trúc của thận. Khi đó, cơn đau thường kéo dài và trở nên tồi tệ dần theo thời gian. Các cơn đau này thường xuất hiện một bên, kèm theo tiểu ra máu toàn phần (nhìn thấy được máu trong nước tiểu) hoặc tiểu ra máu vi thể (không nhìn thấy được máu bằng mắt thường).

Nếu ung thư tiến triển liên quan đến thận, tình trạng khó chịu kéo dài và giảm cân không giải thích được là những dấu hiệu rõ ràng gợi ý đến một bệnh ác tính tiến triển.

Bệnh thận đa nang cũng không có triệu chứng cho đến khi hình thành u nang gây tổn thương cấu trúc thận. Ngoài đau sườn, thường là hai bên, bệnh thận đa nang có thể gây ra các triệu chứng xấu dần, bao gồm đau đầu, huyết áp cao, tiểu ra máu, sưng và đau bụng, sỏi thận tái phát, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, suy thận.

Trái ngược với nhiều tình trạng khác, bệnh thận đa nang lại khiến bạn đi tiểu nhiều (lượng nước tiểu tăng lên) thay vì bí tiểu. Bệnh thận đa nang tính trạng trội phổ biến hơn với các dấu hiệu và triệu chứng thường phát triển trong độ tuổi từ 30 đến 40. Trong đó, khoảng 10% sẽ tiến tới suy thận.

Khi nào bạn cần gặp bác sĩ?

Khi bạn cảm thấy các cơn đau kéo dài, càng ngày càng trầm trọng kèm theo các triệu chứng liên quan đến tiết niệu hay nhiễm trùng, hãy đặt lịch khám với bác sĩ càng sớm càng tốt. Khi bạn đang bị sốt cao, ớn lạnh, nôn mửa hoặc không thể đi tiểu, bạn cần đi khám gấp.

Ngay cả khi bạn bị nhiễm trùng thận nhẹ cũng có thể tiến triển và dẫn đến nhiễm trùng máu nếu không được điều trị kịp thời. Đó là tình trạng nhiễm trùng tại một cơ quan nhưng sau đó vi khuẩn nhiễm vào đường máu, gây ra các triệu chứng toàn thân như nhiệt độ cơ thể không đều, rối loạn nhịp thở, giảm huyết áp và sốc nặng, thậm chí đe dọa đến tính mạng.

Tương tự như trong trường hợp bạn có những cơn đau âm ỉ và dai dẳng, cùng với một vài biểu hiện không điển hình như đi tiểu thấy đau, mệt mỏi kéo dài hay giảm cân không chủ ý đều là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Bạn cần thăm khám càng sớm càng tốt trước khi phát hiện có máu trong nước tiểu.

Nếu bạn đang mang thai, đừng chủ quan rằng đau lưng kéo dài là bình thường trong thai kỳ. Một khi bạn cảm nhận được một cơn đau âm ỉ ở lưng dưới hoặc dọc theo hai bên lưng, giữa xương sườn và hông, kèm theo triệu chứng nhiễm trùng hoặc có sự thay đổi bất thường khi tiểu, hãy gọi bác sĩ ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu của tắc nghẽn thận cần được chăm sóc y tế sớm.

Những điều cần lưu ý

Sự phát triển của đau thận không phải là vấn đề mà bạn nên lơ là. Mặc dù một số loại thuốc giảm đau OTC như ibuprofen hay paracetamol có thể giúp giảm đau trong thời gian ngắn nhưng chúng không thể điều trị được nguyên nhân chính gây ra cơn đau.

Các phương thức như uống nhiều nước hay nước ép nam việt quất giúp giảm nhiễm trùng đường tiết niệu nhẹ, cũng không được coi là thuốc chữa bệnh. Nếu có bất kỳ nghi ngờ gì liên quan đến đau thận, bạn nên liên lạc với bác sĩ hoặc gọi điện thoại để được tư vấn kỹ lưỡng.

Mặt khác, khi bạn bị đau thận đột ngột, dữ dội, tiểu ra máu hoặc không, sốt, buồn nôn và nôn hoặc bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.